الَّذِينَ كَفَرُوا يا وَيْلَنا قَدْ كُنَّا فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا بَلْ كُنَّا ظالِمِينَ : « وعده حق ( قيامت ) نزديك مىشود در آن هنگام چشمهاى كافران از شدت وحشت از حركت باز مىماند ، مىگويند : اى واى بر ما كه از اين امر در غفلت بوديم ، بلكه ما ستمگر بوديم » . به هر حال تعبير به « مرقد » كه به معنى « خوابگاه » و « خواب » مىآيد ( 1 ) . بيانگر اين واقعيت است كه آنها در عالم برزخ در حالتى شبيه به حالت خواب فرو مىروند و چنان كه در ذيل آيه 100 سوره مؤمنون گفته‌ايم « برزخ » نسبت به اكثريت مردم كه در حالتى متوسط از ايمان و كفر قرار دارند بىشباهت به حالت خواب نيست ، در حالى كه مؤمنان پيشرو ، و كافران فوق العاده بدكار در آنجا كاملا هوشيارند و متنعم به نعمتها و يا گرفتار انواع عذابند ( 2 ) . بعضى نيز احتمال داده‌اند كه هول و وحشت قيامت به اندازه اى است كه عذاب برزخى در مقابل آن همانند خواب آرامى بيش نيست . سپس براى توضيح چگونگى سرعت وقوع اين نفخ صور مىفرمايد : « آن صيحه واحدى بيش نيست ، فريادى عظيم برمىخيزد و همگى نزد ما حاضر مىشوند » ( * ( إِنْ كانَتْ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً فَإِذا هُمْ جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ ) * ) . بنا بر اين براى احياى مردگان و برخاستن آنها از قبرها و حضورشان در دادگاه عدل پروردگار زمان زيادى وقت لازم نيست ، همانگونه كه براى مرگ انسانها زمان طولانى لازم نبود ، صيحه اول فرياد مرگ است ، و صيحه دوم فرياد زندگى و حيات و حضور در دادگاه عدل پروردگار !

--> ( 1 ) در صورت اول « اسم مكان » و در صورت دوم « مصدر ميمى » است . ( 2 ) در باره « برزخ » و چگونگى حال مردم در آنجا در جلد 14 صفحه 321 به بعد سخن گفته‌ايم .